دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - نقد تحقیقات شرق شناسی و جامعه شناسی درباره رابطه اسلام و سرمایه داری 15605 FA غلامعباس توسلی Journal Article 1970 01 01 This article aims to criticise the approoah of orientalists and sociologists' to the so called unresolvable contradictions between Islam and capitalism. Orientalists and sociologists which were influenced by them believe That oriental societies are stagnant, whithout inner Dynamics and rulled by despotism. Islam is found guilty because the rigidity of Islamic discourse connot allow the new discourses of modernity to flourish. From Bossuet to Rodenson and Marx to Weber, western thinkers repeated This claim with nuances from time to time. this. article wants to disclose the contradictins and anomalies of these thinkers' one sided and Eurocentric narratives and To reveal that Islamic discourse and society is open to scientific novelty, both human and natural. oriental societies are stagnant, whithout inner Dynamics and rulled by despotism. Islam is found guilty because the rigidity of Islamic discourse connot allow the new discourses of modernity to flourish. From Bossuet to Rodenson and Marx to Weber, western thinkers repeated This claim with nuances from time to time. this. article wants to disclose the contradictins and anomalies of these thinkers' one sided and Eurocentric narratives and To reveal that Islamic discourse and society is open to scientific novelty, both human and natural. هر گونه تلاش جامعه شناسانه برای تعیین این مسأله که آیا اسلام مانع پیشرفت سرمایه داری صنعتی شده است یا نه‘ باید در متن تحلیلی جامعتر و وسیع تر از مشخصات کلی اجتماعی‘ سیاسی و اقتصادی تمدن اسلامی انجام می گیرد. این مساله گسترده جامعه شناسی تطبیقی‘ به نوبه خود‘ نمی تواند از انزاع دیرینه بر سر شباهت ها و تفاوت های تکامل تاریخی عالم اسلام جهان و مسیحیت مجزا گردد. بدینسان‘ مطالعاتی که برای بررسی روابط میان نهادهای اسلامی و رفتار اقتصادی‘ از مسائل نسبتاً محدودی چون فعالیتهای کارفرمائی بهره جسته اند‘ تنها جنبه های معینی از رویارویی تاریخی و جامع میان فرهنگ های اسلامی و مسیحی را مورد مطالعه قرار داده اند. مفاهیم سیاسی و دانشگاهی موجود درباره واقعیت اجتماعی اسلام بدنبال قرنها کشمکش نظامی و اقتصادی برای تسلط بر خطوط تجاری جهانی شکل گرفته است. به علاوه نمونه ها و معیارهای شاخصی که برای درک ساختارهای اسلامی مورد استفاده قرار گرفته اند‘ از متن کشمکش های سیاسی اروپا در اوان پیدایش حکومت های مطلقه در قرن هفدهم و دموکراسی پارلمانی در قرن نوزدهم سربرآورده اند. این ملاحظات صرفاً نشان دهنده این واقعیت است که هرگونه ارزیابی از بحث هائی که بر سر رابطه اسلام و کاپیتالیسم صورت گرفته می بایست بطور همزمان کنکاشی در جامعه شناسی شناخت باشد.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - مشکل بهداشتی و آموزش بهداشت 15606 FA سیدمهدی ثریا Journal Article 1970 01 01 A "Problem" is situation present in the frame of our awareness that we like to change but either we do not know how we are not able to. "Health problem" is any physical, social, or mental condition fell undesirable by individual or group, the change of which is hampered either by the lack of know how or suitable means. Thus, each "health problem" contains three elements: a) awareness, b) need, and c) lack of know how or mean. Each of these element are discussed and example are cited. Two kinds of "problem" are recognized: 1- Discrepancy between knowledge and attitude of the professional health workers and that of the client group, 2- health department's internal evalution of health department's activities, and if deemed necessary, reorganization of it's structure and function is suggested. بسیار پیش می آید که کارکنان بهداشت عمومی‘ از هر رده یا تخصصی که هستند‘ در انجام هدفهای شغلی خود‘ یعنی در تامین سلامت مردم‘ با موقعیتها وشرایطی روبرو می گردند که پیشرفت کارشان را متوقف یا کند می سازد. این گونه موقعیتها و شرایط را‘ به خاطر سختی ها و دشواری هائی که در راه رسیدن به هدف های مورد نظر ایجاد می کنند می توان اصطلاحاً ‹‹مشکل›› بهداشتی نامید. از آنجا که اولین قدم در راه برداشتن یا دور زدن هر مانع و رادعی شناختن آن است‘ آشنا شدن با مفهوم ‹‹مشکل›› و عناصر تشکیل دهنده آن‘ متصدیان تأمین سلامت عموم را با نقشه ای ذهنی مجهز خواهد ساخت که احتمالاً برای یافتن راه حل ‹‹مشکل بهداشتی›› سودمند خواده بود. به منظور ارائه چنین ذهنی است که ذیلاً به توصیف ‹‹مشکل››‘ ‹‹بهداشت››‘ و ‹‹مشکل بهداشتی›› خواهیم پرداخت.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - حد متناسب جمعیت و ارتباط آن با وضعیت ایران 15607 FA محمد میرزایی Journal Article 1970 01 01 In _he first part of this article an attempt is made to clarify the concept of the optimum population. The static concept of the optimum population versus the dynamic concept of the optimum population is discussed. The dynamic concept of the optimum population which looks for the most suitable rate of population growth is becoming more acceptable and has substituted the static cocept of the optimum population which was merely looking for an absolute number of population to express the optimum population. In the second part of the article high growth rate of the population of Iran during the last four decades is eleborated. The importance of the inclusion of the family planning programs in 1989-1993 development plan and the necessity of continuation of such programs in order to achieve a moderate and suitable low rate of population growth rate in Iran is emphasized. Finally, as a conclusion some of the theoretical characteristics of the optimum population are mentioned in this article. There is a general belief among the population scientists that what occured in the developed countries will ultimately occur in the developing countries. That is, following the drastic reduction in mortality in Africa, Asia, and the Latin America, the fertility will also reduce and the population growth rate will become moderate. Of course, the reduction of mortality and its consequence the reduction of fertility both occur in the context of socio-economic development. During the last decade, there has been promising signs of the reduction in fertility in many countries of Asia and the Latin America and Iran as well. The continuation of this trend will bring about an optimum level of population growth rate in the next century. در بسیاری از منابع جمعیت شناسی چنین متداول بوده است که صاحبنظران جمعیتی را به چهار گروه تقسیم کنند: طرفداران افزایش جمعیت • مخالفین افزایش جمعیت • طرفداران جمعیت ثابت • طرفداران حدمتناسب جمعیت وضعیت ناشی از میزان رشد بطئی جمعیت تا قبل از مرحله انقلاب صنعتی عموم صاحبنظران سیاسی و اجتماعی و اقتصادی ار واداشته بود که با رشد جمعیت سرسازگاری داشته باشند وافزایش حجم و تعداد جمعیت را موافق رشد و توسعه جوامع تلقی کنند. البته از فحوای کلام بسیاری از آنان چنین برمی آید که به نوعی حدمتناسب جمعیت را ارجح می دانسته اند. زیرا در ضمن موافقت با رشد جمعیت شرط و شروطی بر آن قائل بوده اند. بعد از انقلاب صنتعی و در اواخر قرن هجدهم میلادی در ابتدا در معدودی از کشورها و سپس در قرن نوزدهم در تعداد بسیاری از کشورها و در قرن حاضر در تمامی کشورها رشد سریع و شتابان و بی سابقه جمعیت مشاهده می شود. هم زمان با شروع رش سریع و مستمر جمعیت در مرحله بعد از انقلاب صنعتی پاره ای از صاحبنظران اجتماعی و اقتصادی میزان رشد زیاد جمعیت را بتدریج مسئله و معضلی دانستند که قادر است موجب ضیق منابع و امکانات گردد. اولین کسی که با صراحت رابطه نامتعادل میان رشد جمعیت و تولید غلات را گوشزد کرد رابرت مالتوس کشیش و اقتصاددان انگلیسی است. گو اینکه نام مالتوس مخالفت با رشد جمعیت را تداعی می کند ولی در واقع مالتوس هم مانند پیشینیان خود به حد متناسب رشد جمعیت علاقه مند بوده است منتهی زمان و مکان مالتوس او را واداشته است که تقلیل رشد فزاینده جمعیت را متناسب بداند.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - اعتبار تجربی و نظری دیدگاه نوسازی با تاکید بر جامعه قبیله ای – دهقانی منطقه شادگان (خوزستان) 15608 FA مصطفی ازکیا Journal Article 1970 01 01 در این مقاله سعی شده است که در قالب چارچوب نظری نوسازی‘ تغییرات و دگرگونی های جامعه روستائی – قبیله ای منطقه شادگان مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. به عبارت دیگر هدف از این پژوهش‘ ارزیابی نظریه نوسازی از لحاظ کاربردی است. اما از آنجا که نظریه پردازان نوسازی متعددند‘ لذا در این جا‘ تاکید ما بیشتر برآراء اسملسر Smleser پیرامون توسعه اقتصادی و دگرگونی اجتماعی است. به منظور ارزیابی نوسازی از لحاظ کاربردی لازم است که دو مسئله مختلف مورد بررسی قرار گیرد. اول اینکه آیا کاربرد این نظریه می تواند مسائل و روابط جامعه شناختی اساسی را مشخص کند و روابط مربوط به توسعه را در جوامع روستائی – عشایری معاصر تعیین نماید و از این رو کمک کند که پویائی دگرگونی اجتماعی را کامل تر درک کنیم. دوم اینکه فرضیه های به کار رفته در این مدل برای درک پیچیدگی های مسأله توسعه و توسعه نیافتگی مناسب و کافی است یا خیر؟ در این پژوهش ابتدا دیدگاه نظری نوسازی و آراء برخی از متفکرین آن مورد بررسی قرار می گیرد و سپس در پرتو دیدگاه نظری اسملسر تغییرات و دگرگونی های حاصله در جامعه روستائی – قبیله ای شادگان تجزیه و تحلیل شده و در پایان اعتبار و شایستگی تجربی این دیدگاه در تحلیل مسائل توسعه مورد بررسی قرار می گیرد.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - مسائل و موانع جامعه شناختی توسعه روستائی در ایران 15609 FA مهدی طالب Journal Article 1970 01 01 شهرها مولود روستاها هستند. اضافه تولید محصولات کشاورزی از یک طرف و مهاجرت از روستا به شهر از طرفی دیگر تا چند دهه پیش‘ موجد گسترش شهرها و شهرنشینی بوده اند. اگر تا چند دهه پیش و قبل از گسترش ارتباطات‘ شهرها وابسته به دهات بودند‘ امروزه روستاها‘ نه تنها تابع بلکه اسیر شهرها هستند. روند تغییرات جمعیتی و مراکز استقرار جمعیت نشانگر کاهش تعداد و حجم نقاط روستائی است. مفاهیم قبل از پرداختن به مسائل وموانع جامعه شناختی توسعه روستائی در ایران ضرورت دارد تا نسبت به تعریف مفاهیم اساسی مربوط اقدام شود. واژه های توسعه‘ روستا‘ توسعه روستائی‘ جامعه شناسی نه تنها درتعاریف غالب صاحبنظران متفاوت هستند بلکه مسئولان و مجریان برنامه های عمرانی نیز هر یک تلقی خاصی از از این واژه ها دارند. تفاوت در برداشت ها با عنایت به پویائی ای واژه ها به گونه ای است که آنها را در حد یک ‹‹مشترک لفظی›› تنزل می دهد. رشد‘ توسعه اقتصادی‘ توسعه اجتماعی‘ توسعه‘ واژه هائی هستند که کارکرد و کاربرد آنها با پیدایش مقوله برنامه ریزی بعد از جنگ جهانی دوم‘ یکی بعد از دیگری مطرح شده اند وبا اینکه هر واژه مفهوم خاص خود را دارا بوده‘ لکن بدلیل پویائی نظریات ومقولات مربوط به برنامه ریزی‘ مفاهیم مختلفی برآنها بارشده است.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - پارامترهای فرمی و محتوایی انتقال تکنولوژی : مسأله ای در جامعه شناسی علم و تکنولوژی 15610 FA محمد توکل Journal Article 1970 01 01 In this article after reviewing different definitions of technology and technology transfer, the problems of the existing modes of technology transfer especially to the third world is considered. the article then proposes the conditions for a successful transfer of technology, along with the misconsequences of unsuccessful technology transfer. In the last part of the article reference is made to the Iranian situation.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - ملاحظاتی در باب نظریه خودکشی دورکهایم 15611 FA علیرضا محسنی تبریزی Journal Article 1970 01 01 Theory of sociology, the essay The major goal of the essay can In a short glance at Durkheim's attempts to describe his theory of suicide. outlined as follow: . To specify the type of Durkheim ' s theory, as some sociologists (ie, R. Merton) have tried to atribute it to a middle-range theory. 2. To explain his basic concepts, major hypotheses, and main variables. 3. To describe his research method in study of suicide. 4. To point out his major research findings as well as the results of hypotheses testing. 5. To emphasis the importance of his attempt in constructing a theory in sociology. 6. To indicate his influence on those scholars and researchers who have followed Durkheil11's approach to suicide. 7. To evaluate critically his theory of suicide based on various theoretical and empirical insights. 8. To outline some of the weaknesses in his approach to suicide with some recommendation to their remedy. 1 خودکشی بعنوان موضوعی جهت بحث و فحص وتحقیق و تدقیق‘ پیش از آنکه امیل دورکهایم (E. Durkheim) جامعه شناس شهیر و فرزانه فرانسوی آن را به سال 1879 میلادی در اثر جاودانه اش تحت عنوان "خودکشی " (Le Suicide) در قالب یک نظریه جامعه شناسی ارائه نماید‘ در طول قرن هجدهم مورد توجه بسیاری از اندیشمندان وصاحب نظران قرار داشت. مع الوصف تا قبل از قرن نوزدهم و تزاید نرخ خودکشی در بسیاری از کشورهای اروپائی‘ توجه اغلب محققین به اثرات و نتایج اخلاقی عمل خودکشی معطوف بود تا تحقیق درباب علل موجده آن. در طول قرن نوزدهم محققین متعددی به طالعاتی در باب خودکشی دست زده و در همه گیرشناسی (Epidemiology) وسبب شناسی (Ethiology) آن تدقیق نمودند. از آن میان می توان به مطالعه فالره (Falret, 1822)‘ گوری (Guerry)‘ لیزله (Lisle, 1833)‘ لگویت ( Legoyt,1881) در فرانسه‘ گوتله (Qutelet, 1835)در بلژیک‘ وگنر (Wagner, 1864)‘ و مازاریک (Massaryk,1881)در آلمان‘ مورسلی (Morselli, 1878) و فری (Ferri, 1883) درایتالیا اشاره کرد. مع الوصف امیل دورکهایم جامعه شناس اواخر قرن نوزدهم فرانسه را می توان بعنوان پایه گذار تحقیق و تجزیه و تحلیل جامعه شناسی خودکشی به شمار آورد. با آنکه اندکی بیش از یک قرن است که از انتشار اثر امیل دورکهایم می گذرد‘ هنوز به عنوان مهمترین اثر جامعه شناسی خودکشی مطرح است. بزعم رابرت مرتن (R.Merton) جامعه شناس معاصر آمریکایی "یکی از بزرگترین قطعات تحقیقات جامعه شناسی که تا به امروز توسط فردی ساخته و پرداخته شده است متعلق به امیل دورکهایم و اثر کلاسیک او یعنی خودکشی است". آنتونی گیدنس (A.Giddens) می نویسد "اصالت اثر دورکهایم نه در نشان دادن همبستگی های آماری بین متغیرهای اجتماعی و ارائه یک کار تجربی‘ بل در تدوین و فورمولاسیون یک تئوری و نظریه جامعه شناسی خودکشی است. چه بسیاری از نتایج تجربی ای که دورکهایم در (Le Suicide) بدان ها نائل گردیده پیش از او توسط محققین دیگری ارائه گردیده بود. بنظر جرج لندبرگ ( G. Landberg) " جامعه شناسی شاید از علوم معدودی است که مؤسسین و پیشگامان آن در یکصد سال پیش چنانچه مجدداً حیات یابند و در جمع جامعه شناسان امروز وارد شوند چندان احساس ضعف و ناتوانی نخواهند کرد ". دورکهایم شاید از آن دسته علما و اندیشمندانی باشد که منظور نظر لندبرگ است. معمولاً معیارهائی جهت ارزیابی آثار علمی و شخصیت آکادمیکی یک عالم در دنیای علم و حوزه های مختلف معارف بکار می رود. ماریس (R. Maris) به سه معیار عمده در این خصوص اشاره می کند: 1- تعداد موارد ارجاع شده (Citation) به آثار یک عالم‘ نویسنده ‘ محقق و یا یک نظریه از سوی دیگران 2- تأثیراتی که یک عالم بر دیگر صاحب نظران و محققان در حوزه مربوطه گذارده است. 3- بعنوان محرکی عمده در تولید تحقیقات و در تفحصات و تجسسات علمی مطرح است به نظر ماریس دورکهایم و اثر جاودانه او "خودکشی" در همه معیارهای فوق الذکر جایگاهی شامخ دارد و بعنوان نظریه پردازی فرزانه و نظریه ای یگانه جلوه می کند. نطریه خودکشی دورکهایم همچنین بطور گسترده ای بر مطالعات و نظریات بعدی در باب خودکشی تأثیر گذارده است و در همان طریقی که "اخلاق پروتستان و روح سرمایه داری" (Protestant Ethnic and spirit of Capitalism) ماکس وبر (Max Weber) منبع الهام و محرکی برای بسیاری از محققین و اندیشمندان در بررسی هیا مربوط به نقش ارزشها در توسعه اقتصادی جامعه سرمایه داری غربی شد‘ خودکشی دورکهایم نیز بر بسیاری از محققین و صاحب نظران علوم اجتماعی و رفتاری در مطالعات مربوط به خودکشی تأثیر فزاینده ای داشت و راهگشا و زمینه ساز تحقیقات و بررسی های عدیده ای در این باب گردید. من باب مثال از چند جامعه شناس و نظریه پرداز صاحب نامی که تحت تأثیرخودکشی دورکهایم بعنوان نخستین اثر منظم و معتبر در زمینه مفهوم اجتماعی خودکشی به تفحص و تتبع در باب مفاهیم رفتار اجتماعی‘ ساخت اجتماعی‘ زمینه اجتماعی شخصیت‘ یکپارچگی و همبستگی اجتماعی‘ انحراف و آنومی‘ خودکشی و عوامل اجتماعی آن پرداخته اند می توان نام برد . از آن میان:

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - انسان شناسی خطوط پوستی در جمعیتهای ایرانی 15612 FA اصغر عسکری خانقاه محمد شریف کمالی Journal Article 1970 01 01 En appliquant des methodes dermatoglyphes palmaires chez des differentes populations iraniennes d'origine diverse, on arrive a cons tater des figures dessinees par les cretes dermo-epidermiques de la face palmaire de la main et des doigts. les differances entre deux mains donnent dans centatins cas des lingnes significatives, alors qu 'entre les populations masculines et feminines sont assez souvent non-significatives. La correlation parmi les caracteres recherches etait suffisamment significative dans toutes populations etudiees. L'analyse de distance et la presentation des lignes correspondent a une separation entre les populations etudiees et les documents historiques, avec la terminaison de la ligne D. N. B. Sue la paume de la main on distingue plusieurs sortes de dessins: - Sur l' eminence thenar; - Sur I' eminence hypothenar; - Sur les aires interdigitales; - Enfin sur la paume proprement dit.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - ابزارها‘ ذهنها و ماشینها: گذری به فلسفه تکنولوژی 15613 FA ت. اینگولد محسن ثلاثی Journal Article 1970 01 01 -

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - جامعه شناسی معرفت 15614 FA لویس کوزر سعید سبزیان Journal Article 1970 01 01 - شاخه ای از جامعه شناسی را که به مطالعه روابط بین تفکر و جامعه می پردازد‘ می توان جامعه شناسی معرفت نامید. صرف نظر از تحلیل جامعه شناختی و علمی و اثبات شده معرفت‘ همانگونه که از خود واژه معرفت هم می شود فهمید‘ مدعیان جامعه شناسی معرفت عملاً با گستره کاملی از محصولات تفکر‘ از فلسفه گرفته تا ایدئولوژی‘ از دکترین سیاسی گرفته تا علم کلام سر و کار داشته اند. جامعه شناسی معرفت‘ در کلیه این میدان ها درصدد است تا ایده های مورد مطالعه را به آن زمینه های اجتماعی تاریخی ارتباط دهد که این ایده ها محصول و برگرفته از آن هستند. جامعه شناسی معرفت‘ خصوصاً بدلیل کاوش در مسئله حقیقت و اعتبار ایده های تحت بررسی اش‘ غالباً درگیر بحث هایی بوده که ضرورتاً برخی از احکامش را از نظر معرفت شناختی مورد شک و تردید قرار داده است. مثلاً آیا تلاش برای استخراج ریشه های خاص قضایای ذهنی از موقعیت اجتماعی مبنی بر آن ‘ به یک نسبی گرایی مطلق نمی انجامد؟ این بحث ها مهم و شورانگیزند‘ اما فعلاً به سبب مسائل مهمتر مجبوریم از آنها صرف نظر کنیم‘ زیرا به اعتقاد ما پیدایش یک ایده هرگز مؤید اعتبار یا عدم اعتبار آن نیست. اساساً ما در اینجا با ادعایی سروکار خواهیم داشت که بین ساخت های اجتماعی از یک سو و مقالات تفکر و ایده هایی که در درون چنین ساختهای اجتماعی عمل می کنند‘ از سوی دیگر روابط فونکسیونی وجود دارد. اگر چه جامعه شناسی معرفت ریشه در تفکر قرن نوزدهمی اروپا دارد‘ اما پیشینه آن به گذشته های بسیار دورتری باز می گردد. وقتی بیکن (Bacon) نوشت: ‹‹عواملی که بر ذهن اثر گذاشته و آنرا تحت تاثیر قرار می دهند‘ از یک سو آثار طبیعت است که در زمره عوامل ذاتی و درونی اند و از طریق جنسیت‘ سن‘ منطقه‘ سلامتی و بیماری‘ زیبایی و زشتی و امثال آن بر ذهن اثر می گذارد؛ و از سوی دیگر عوامل بیرونی هستند مانند حاکمیت‘ نجابت‘ حرامزادگی‘ ثروت‘ نیاز‘ طرف مشورت بودن‘ گمنامی ‘ کامیابی‘ سیه روزی‘ فرصت های ثابت‘ فرصت های متغیر‘ مراتب دانایی و فرهنگ‘ و امثال آن››. او در واقع حوزه های فکری را طرح ریخت که بعدها در قلمرو جامعه شناسی معرفت قرار گرفت. اگر چه می توان در میان متفکران قرون هفده و هجده اروپا چشم اندازهای مشابهی از وقوع جامعه شناسی معرفتی نظام یافته را نشان داد‘ لیکن این حقیقت همچنان بقوت باقی است که جامعه شناسی معرفت‘ از دو جریان اساسی تفکر اروپایی قرن نوزدهم‘ یکی سنت مارکسیستی در آلمان و دیگری سنت دورکیمی در فرانسه ریشه گرفته است. اگرچه همچون شاخه های بعدی‘ این دو جریان اصلی‘ در کلیه فرض های اساسی خود بهیچوجه به یکدیگر نزدیک نشدند‘ لیکن غالب تئوری پردازها در این زمینه از این دو مکتب کار خود را آغاز می کنند. سنت پراگماتیسم و رفتارگرایی اجتماعی در آمریکا را باید به عنوان سومین محور تأثیر بر رشد و توسعه جامعه شناسی معرفت بحساب آورد‘ زیرا تفکر آمریکایی معاصر در حوزه جامعه شناسی معرفت را می توان ترکیبی از سنت های اروپایی اولیه در این زمینه با تفکر آمریکایی در سنت پراگماتیستی و رفتارگرایی دانست.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - مردم شناسی شهری و روش تحقیق آن 15615 FA محمدعلی یوسفی زاده Journal Article 1970 01 01 It is commonly believed that anthropology is mainly concerned with the so called primitive societies and savage minds. After second world war some pioneering anthropologists applied the specific research methods of anthropology to urban studies. This stody critically examins the research methods of Warner, Mead, Forster, Kemp and Lynd, and concludes that urban anthropology needs a multi - dimentional methodology.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - توسعه و جامعه شناسی: توسعه جامعه شناسی 15616 FA حسین کچوئیان Journal Article 1970 01 01 This article concentrates on the reasons of failure of development plans in the third world in recent decades, and among them the emphsis is put on theoretical reasons. The main answer is that every failure or success that has been experienced in the area of planning development in these countries to a great extent has something to do with social sciences, particulary sociology. In the writer's view, when the planners of development after their initial failures moved toward a new defenition of development and understanding its varios social and cultural dimension they took a step in right direction. The early steps which become possible through sociological views, later were followed by other steps but never reach the final point. The last step according to this article is to place economic institution and economic behaviors in the social system as a whole - that is society. This aim will be possible through adapting a holistic position, and considering that economic behavior in addition to being a social structure and economic institution is a social institution, so it will provide proper situation to able sociologists to interfere actively and directly with planning developments.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - مدل های رفتار مصرف کننده 15617 FA محمود نبی زاده Journal Article 1970 01 01 The article looks at consumer behavior in the light of economics, psychology, and sociology theories. It founded on the belief that no single theoretical stance can provide full explanation of complex human behavior such as those involved in purchasing and consuming. In the point of view of economics theories, buyer's behavior is determined by personal interest and choce. Economics man is a intellectual and rational creature and decission making functioning are goal directed process of information. This economics thought could not satisfy seller, business man, and marketing man whose consumers make irrational decission everyday. Psycologist see the causation of human behavior in their mental precursors rather than environmental consequenences. Although, psycology has made strong contribution to clarify consumer behavior, but are not able to go all the way through. Sociologist's contribution to buyer behavior laid behind this point that consumer behavior are strongly influenced by their social and cultural environmental consequences. Howard - Sheth theory of buyer behavior is a sophisticated integration of various social, psycological, and economics influences on comsumer choice into a coherent sequence of information processing. Some scientists as Grodon Foxall look of Howard - Sheth theory as a comperhensive modelling and criticized in view of the untestablility of many of it proposition - but still many of marketing scholars believe the Howard ¬Sheth model and the marketing world Still is dominated by the theory, sofar. در سال های اخیر الگوهای متعددی در زمینه رفتار مصرف کننده و بخصوص پیرامون مطالعه رفتاری عوامل مؤثر در تصمیم گیری در فراگرد خرید کالا یا خدمات‘ بوسیله صاحب نظران علم بازاریابی ارائه شده است. یکی از این الگوها ‘ مدل معروف هاورد – شس می باشد. این مدل در سطح وسیعی مورد قبول پژوهشگران دانش بازاریابی قرار گرفته‘ در عین حال مورد انتقاد بعضی از محققین صاحب نام نیز واقع گشته است. هدف این مقاله‘ در درجه اول‘ معرفی مدل مذکور و مکانیزم رفتاری خرید کالا و خدمات بوسیله مصرف کننده می باشد. برای این منظور ابتداء رفتار مصرف کنندگان (خریداران) از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفته و سپس الگوی هاورد – شس تشریح خواهد شد. سرانجام‘ نظرات منتقدین مورد توجه قرار خواهد گرفت. برای شناخت دقیق علل تغییرات رفتاری مصرف کننده‘ دانشمندان و صاحب نظران دانش بازاریابی‘ از سه زاویه به این مقوله نگریسته به این مقوله نگریسته اند: 1- اقتصاد 2- روانشناسی 3- جامعه شناسی پژوهشگران علوم اجتماعی در هر یک از موارد فوق تحقیقات وسیعی بعمل آورده اند تا روشن کنند که چه عوامل رفتاری موجب می گردد که مردم اقدام به خرید نوع خاصی از کالا یا خدمات نموده و از خرید انواع دیگر آن خودداری نمایند. اقتصاددانان‘ انگیزه مصرف که خود مولد تقاضا می باشد را محور اصلی تحلیل قرار داده و روابط رفتار خریداران را با عوامل معین اقتصادی (مثل درآمد سرانه ‘ توزیع درآمد‘ درآمد قابل مصرف افراد و ... خصوصیات آنها) مورد بررسی قرار داده اند. روانشناسان مطالعه رفتاری خریداران را در چهارچوب تئوری ها و مفاهیم یادگیری‘ انگیزه های فردی که زمینه ساز رفتار خریداران می گردد‘ نفوذ و سلطه نیازهای فردی و آثار آن بر رفتار خریدار‘ و بالاخره درک یا شناختی که مصرف کننده از نوعی کالا یا خدمات پیدا می کنند‘ مورد توجه قرار داده اند. جامعه شناسان در تحلیل خود به نفوذ رفتار گروهی بررفتار فرد‘ آثار رفتار فرد بررفتار گروه‘ اشاعه افکار در زمینه همه گیر شدن نوعی کالا بین گروه های مختلف اجتماعی‘ جاافتادن یا جا گرفتن فرهنگ مصرف نوعی کالا یا خدمات در میان اعضاء گروه‘ توجه داشته اند. اکثر مدل های رفتاری مصرف متداول‘ به ابعاد اقتصادی – اجتماعی – روانشناسی رفتار مصرف کننده توجه داشته و روابط و ضوابط پیچیده حاکم بر آن را از زوایای مختلف دیدگاه های فوق تشریح نموده اند. در اینجا‘ برای درک بهتر عملکرد مکانیزم مدل های رفتاری مصرف کننده تحلیل گردیده‘ سپس مدل های رفتاری مصرف شرح داده می شود.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - اثر اشتغال زنان کارگر بر تعداد فرزندان 15618 FA عذرا جاراللهی Journal Article 1970 01 01 Iran is one of the countries that have been confronted whit the growth of additional population, recently. So it is important to research about effective factors on it. Although different factors such as health and clinical ones are interfered in vacillations of fertility and country's population, but initial studies showed that the situation of women's employment is one of the main reasones that influence the number of children. The main objective of the research is to assess the effect of female worker's employment on the number of children. It is obvious that this strata is one of the deprived one that often have many children. The hypothesis of the research is: The number of children that the employed women have are less than those of the unemployed ones. To test this hypothesis, the opinions and the children's number of two groups of women were compared: 1. The employed female workers III "Tolidaru Pharmaceutical Company" (130 women). 2. The housewives whose husbands were employed as workers in the above mentioned company (130 women). The required information was collected through questionnaires. The analysis of tables was done through the comparison of frequencies, percentages, chi-square,t student, cramer'_ s V, Phi and Gamma. The following results were achieved: The desired and the actual number of children that the employed women have are less than those of the unemployed ones. The increase in the number of children of the employed women is proportionate to the increase in the length of marriage, but it has an inverse correlation with the level of their education. There is not any relationship between the number of children and the income of the household or the age of the women. The number of children of the unemployed women is related to the following four factors, listed according to their degree of importance: The length of their marriage, the age of the women, the level of the education of the women and the household income. The level of education of the women has an inverse correlation with the numbers of the children, but the increase in other three factors is proportionate to its increase. ایران از جمله کشورهایی است که با رشد بی رویه جمعیت روبروست. بررسی های آماری نشان می دهد که جمعیت ایران از سال 1355 تا 1370 یعنی طی 15 سال‘ 23 میلیون نفر افزایش داشته است و این در حالی است که در سوئیس طی 10 سال گذشته تنها نیم میلیون نفر بر جمعیت این کشور افزوده شده است. بدون شک چنین رشدی نه تنها برای خانواد های پر اولاد‘ بلکه برای جامعه ما از جهات گوناگون منجمله در زمینه های اقتصادی – اجتماعی یک خطر جدی است. طبق گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران هر ساله 30 درصد از نیاز غذایی ایران از خارج وارد می شود که در صورت ادامه روند رشد جمعیت‘ این رقم در سال 1385 به 60 درصد خواهد رسید. این در حالی است که به گفته کارشناسان سازمان جنگل ها و مرا تع هر ساله یک میلیون هکتار از خاک ایران به کویر تبدیل می شود. از طرف دیگر‘ با افزایش جمعیت و ضرورت تامین مسکن جمعیت افزوده شده‘ هر ساله بخش قابل ملاحظه ای از زمین های زراعی به ساخت و تامین مسکن اختصاص می یابد. هر ساله احداث 30 هزار کلاس درس پاسخگوی یک میلیون دانش آموزی که سالانه به جمعیت کشور اضافه می شوند نیست و ... علاوه بر این مدیرکل کنترل جمعیت و تنظیم خانواده وزارت بهداشت‘ درمان و آموزش پزشکی اعلام می دارد که سالانه 330 هزارنفر به جمعیت جویای کار در کشور افزوده می شود. گرچه عوامل متعددی منجمله عوامل بهداشتی و کلینیکی در نوسانات سطح باروری و در نتیجه جمعیت کشور دخالت دارند‘ لیکن بررسی های مقدماتی نشان می دهد که وضعیت اشتغال زنان نیز یکی از عوامل عمده بر تعداد فرزندان آنان می باشد‘ بدین معنی که تعداد فرزندان زنان شاغل کمتر از تعداد فرزندان زنان خانه دار است. بدین جهت تصمیم گرفته شد که اثر این عامل بر روی تعداد فرزندان یکی از اقشار نسبتاً محروم پراولاد این جامعه‘ یعنی قشر کارگر مورد آزمون قرار گیرد. نتایج این تحقیق مسئولین مربوطه را قادر خواهد ساخت تا لااقل برای پاره ای از مسائل جمعیتی خانواده های این قشر به چاره جویی بپردازند.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - الگوهای فرهنگی خاموش 15619 FA بیوک محمدی Journal Article 1970 01 01 Cultures are patterned, that is the behavior of individuals fit certain models and follow some kind of order. Out of this point of view the pattern theory of culturl has emerged. Culturl patterns differ in many ways and consist variety of type. One of the major typology of cultural pattern is to organize them according to their being observable, articulate and unnoticed, un articulate ones. The later is usually and hidden difficalt to explicate and often unnoticed by the individuals practing them. There are different kind of silent pattern: Formal and informal patterns: silen pattern of culture many be formal or informal depending upon their explicity and generality. Burning characteristics of fire is an example of formal and attempt to dominate other in disise of giving advice friends is an example of informal silent pattern. Ideal and real patterns: Ideal are explanations that individuals provide for their behavior and real patterns are what they practice in actuality. Ideals are equivelents of what ought to be and reals correspond to what is: therefore, the later ones often remain unspoken and hence are silent. Linquistic patterns: patterns of language which are be lived to infuence the individual's perception and behavior through their structure and semantics are among the majar silent cultural pattrens. Common patterns: these are the underlying characteristics of individuals and groups that consider themselves diffrent and unfit to any pattern: artists have common traits, one of which is differeing from the rest of the population. Lalant patterns: patterns their intended manifest functions may have unintended and unnoticed functions. For example charity is a cultural pattern according to which people are supposed to assist others (manifest pattern), but by doing so they also to maintain status quo (latent function). Understanding silen cultural patterns helps scientist to understand cultural better and help individuals to understand themselves and their own collective unconscious sciaus as well. از خصوصیات فرهنگ‘ الگودار بودن آن است. یعنی اینکه‘ اعمال انسان از رفتارهای خرد و حرکات کوچکتر تشکیل شده است که از ترکیب آنها مدل و نمونه ای پدید می آید. به عبارتی‘ الگو بیانی از نظم است و بر مجموعه ای از روشهای رفتاری و ساخته های قابل رؤیت انسان دلالت می کند. با این وصف الگو نظم مطلق نیست و استثناهایی و انحرافات جزیی قابل اغماض در آن وجود دارد. تمایل به هم آهنگی و ساختن قالبهای الگویی در فرهنگ بسیار قوی است و انسان پیوسته تحت فشار است تا رفتارش را با الگوهای موجود هم آهنگ سازد و این هم آهنگی در زمینه های مختلف فرهنگی (مادی و غیرمادی) قابل مشاهده است. انسان شناسان با توجه به خصوصیت الگویی فرهنگ‘ نظریه ای رائه داده اند که به نظریه الگویی فرهنگ معروف است. طبق این نظریه روش رفتاری ای که فرهنگ جامعه ای را تشکیل می دهد نمایانگر تعمیمی درباره رفتار همه یا بعضی از اعضاء همان جامعه است و لذا از عادات شخصی افراد بشمار نمی رود و همچنین فرهنگ هر جامعه ای مرکب از شبکه پیچیده ای از عناصر است که در نظامی منسجم با یکدیگر مرتبط اند. این اندیشه را "تمامیت فرهنگی" نیز نامیده اند. از آنجا که الگوها نمایانگر هنجارها و قواعدی هستند که رفتار مردم را اداره می کنند و از آنجا که هر جامعه ای با رفتارهای الگودارش مشخص می گردد لذا جهت درک بهتر فرهنگ هر جامعه‘ شناخت الگوهای فرهنگی آن ضروری است. الگوهای فرهنگی بسیار متنوع اند و بر حسب میزان صراحت و آشکار بودنشان طیف وسیعی را تشکیل می دهند. در یک طرف طیف الگوهایی قرار دارند که به آسانی قابل مشاهده و تعمیم اند‘ مثل غذا خوردن‘ لباس پوشیدن‘ خانه ساختن‘ همچنین آداب و رسوم‘ تشریفات‘ مراسم و اعیاد و غیره‘ و در طرف دیگر الگوهایی قرار دارند که به آسانی قابل مشاهده و کشف نیستند‘ یا بهتر بگوییم به آسانی قابل درک و بیان نمی باشند و کشف آنها حتی برای انسان شناسان به سهولت صورت نمی گیرد و چه بسا که افراد جامعه برای بیان این قبیل الگوها واژه خاصی ندارند و نمی توانند آنها را در قالب کلمات بیان کنند و از اظهار صریح آن ها عاجزند. این قبیل الگوها را الگوهای خاموش می نامند. الگوهای خاموش اشکال مختلف دارند و ما در زیر به بحث درباره برخی از آنها به طور جداگانه می پردازیم.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - اهمیت بررسی نحوه اشاعه تکنولوژی در مطالعات انسان شناسی 15620 FA جلال الدین رفیع فر دیدیه گزنیدو Journal Article 1970 01 01 Je liens a remercier Mr. Ie Professeur Rouholamini et Mr. Mirzai de la Facuite de Sciences Sociales de ltuniversite de Teheran et leurs collegues du departement d'Ethnologie, dtavoir bine vloulu mtinviter a faire une communication dans leur departement. Doivent ctre egalement remercies, MM. J. Rafifar et M. Kotobi pour avoir si aimablement accepte de Caire une traduction simultanee ainsi que les eludiantes et les etudiants pour avoir participe a ce seminaire. c' est cette court confernce, legerement remaniee, qui, se trouve ici resumee. D. Gazagnadou, dOCleur en Anthropolgie, licencie de philosophie, est maitre de conferences au department d' Anthropologie de I 'universite de Paris 8 et chercheur associe dans I' U.M.R 155 du C.N.R.S. Monde Iranien. II est I' auteur d ' articles et des livres sur des cas de diffusions culturells • et techniques: de l'Iran mongole vers Ie sultanat Mamelouk, du Monde arabe Vers L'Europe; sur des proble:mes de methode en Anthropologie historique. Ses recherches en Iran portent sur les techniques en general. Pour les periodes pe - moderne et contemporaine, leurs origines, leurs eventuels impacts sur les societe iraniane. Dans cette communication, D. Gazagnadou essye d'aborder, L'importance des diffusions technologiq ues en anthropologie historique. II nailS eclaire deja sur quatre points: de taus temps et en taus lieux, il y a des emprunts technologiques et que, c' est I 'un des elements qui voyage probablement Ie plus vile. pour qu'un objet technique se diffuse, il faut qu'il puisse s'agencer dans Ie nouveau complexe technico-culturel, c'est-a-d:re qu'il corresponde a l'univers mental, imaginaire, culturel de la societe ou du groupe emprunteur. que la technique possede sa propre logique, souvent irreversible et transformatrice du social, tout simplement a cause de l'efficacite qu'elle produit. que l'on ne peut separer la technique, meme la plus simple, de la science et du savoir en general, ce que malheureusement I'on oublie trap souvent en anthropologie des techniques. "تنها قضای آسمانی و یگانه بلیه ای که ممکن است بر گروهی از مردمان فرود آید و سرشت آنها را از شکفتن باز دارد منزوی بودن است. (کلود. لوی استروس – نژاد و تاریخ‘ دوفوئل ‘ پاریس 1961 صفحه 37) با وجود اینکه مسئله فنون نسبتاً مورد غفلت واقع شده است‘ در مطالعات انسان شناسی و همچنین در تاریخ جنبه بنیادی دارد. در تاریخ انسان شناسی‘ بویژه در نوشته های آندره لورواگوران نقش فعال و تعیین کننده عنصر فن در فرهنگ و تاریخ جوامع از دوره ماقبل تاریخ تا به امروز بخوبی نشان داده شده است. از سوی دیگر آندره جورج هودری کورت نه تنها بر روی برخورد بین فنون در زندگی اجتماعی بلکه برخورد بین گیاهان پرورش یافته و حیوانات تأکید کرده است. این دو نویسنده و محقق نشان می دهند که پی بردن به میزان توسعه اندیشه و تفکر در یک جامعه و یا در هر نوع گروه انسانی (جامعه در حالت کوچندگی و یا عشایری) بدون تجزیه و تحلیل نظام تکنیکی آن امکان پذیر نمی باشد زیرا مطالعه تکنولوژی نه تنها درجه توانائیها و امکانات بومی و مادی منطقه جغرافیائی را دربر می گیرد بلکه نظام فرهنگی و سیاسی گروه اجتماعی مزبور را نیز تعیین می کند. این محققان در طی پژوهشهای مردم شناسی در زمینه‘ فنون بسیاری از موارد انتشار تکنولوژی و تبادلات فرهنگی بین جوامع را مشاهده و مورد توجه قرار دادند. آندره لورواگوران با استفاده از روشهای سیستماتیک وتئوریک به ابهامات و ناشناخته های مسئله پخش و نشر فنون می پردازد. آندره جورج هودری کورت نیز در این زمینه مثالهایی ارائه کرده است. مسلئه انتشارتکنولوژی تا آن حد در نظر لوراگوران حائز اهمیت بوده که وی در کتاب "محیط و فنون" خود فصل کاملی را به آن اختصاص داده است. پژوهشهای وی در زمینه دوره ماقبل تاریخ نشان می دهد که در آن زمان نیز مسئله پخش و نشر بحدی زیاد بوده است که کار تشخیص اختراع کننده از کسی که آن اختراع را به عاریت گرفته دشوار می باشد. این تحقیقات همچنین بیان می دارد که برای انجام یافتن کار پخش و نشر تکنولوژی‘ مجموعه ای کامل از شرایط (فرهنگی‘ محیطی‘ اقتصادی‘ سیاسی و غیره) لازم و ضروری می باشند و چندان اغراق آمیز نخواهد بود اگر از تکنیک بعنوان عامل تعیین کننده تکامل نام ببریم‘ زیرا هرگز دیده نشده که در جامعه ای تکنیکهایی با تأثیر کمتر جای تکنیکهای مؤثرتر را گرفته باشند (برای مثال تعویض گاوآهن با خیش). پژوهشهای آ.ج. هودری کورت مثلاً در زمینه اشاعه نحوه بستن اسب به درشکه به سبک جدید و یا تکنیک ذوب آهن در قرون وسطی و مطالعات عمیق نیوهام پیرامون علوم چینی نتایج مشابهی را به بار می آورد.

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - معرفی کتاب مقدمه ای بر جامعه شناسی 15621 FA جی. بی. چیتامبار مصطفی ازکیا سیدمجید حسینی زاد احمد حجاریان Journal Article 1970 01 01 -

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - معرفی کتاب جامعه شناسی گیدنز 15622 FA محمد توکل Journal Article 1970 01 01 -

دانشکده علوم اجتماعی نامه علوم اجتماعی - 7 7 1994 12 22 - تشکیل کانون فارغ التحصیلان علوم اجتماعی 15623 FA Unknown Journal Article 1970 01 01 -